Hongarije doet het beter? (2)

Het EU land met de slechtste levensomstandigheden en kansen voor vrouwen is … Hongarije. Bij een onderzoek van het Wereld Economisch Forum in 137 landen eindigden de Magyaren op de 87^e plaats, achter alle EU landen en in groter Europa alleen maar voor Albanië, Armenië en Azerbeidjaan.

De ranglijst is gebaseerd op de positie van en (gelijkheid van) kansen voor de vrouw in vier maatschappelijke sectoren. In de gezondheidszorg doet het land het nog redelijk (34^e plaats), in het onderwijs en de economie is het al minder (62^e en 64^e ) en de positie van vrouwen in de politiek is dramatisch (een 120^e plek).
Als 87^e valt Hongarije in de categorie Georgië, Botswana, Brunei en Paraguay. De bijgaande grafiek verklaart voor een deel waarom, dunkt me. De landen waar vrouwen de beste positie en kansen hebben liggen uiteraard vooral in Europa (de Scandinavische landen aan kop, Nederland staat 13^e) en helemaal onderaan staan Tsjaad, Pakistan en Jemen.

Begin september schreef ik al dat Hongarije in het VN “World Happiness” rapport op de 110e plaats eindigde, samen met Servië, Bosnië, Azerbeidjaan en Macedonië. 

Echte samenwerking of teloorgang.

“Samenwerking, samenwerking, samenwerking,” zo klonk het herhaaldelijk vanuit de menigte tijdens de grote oppositiedemonstratie op de 23e oktober. Maar degene tot wie die oproep vooral gericht was, Attilla Mesterházy van de socialistische partij (MSZP), koos ervoor dit appel te negeren en naderhand zelfs als een provocatie af te schilderen.

Onder linkse kiezers in Hongarije is het sentiment glashelder: meer dan 70% is ervan overtuigd dat de enige kans om bij de verkiezingen komend voorjaar Viktor Orbán en Fidesz te verslaan, is dat alle maar dan ook alle linkse en democratische partijen samenwerken met één gezamenlijke landelijke kieslijst, één gezamenlijke lijsttrekker die in staat is Viktor Orbán uit te dagen, één gezamenlijk programma en tenslotte gezamenlijke kandidaten in alle afzonderlijke kiesdistricten (waarbij overal die persoon kandidaat moet staan die de meeste kans heeft in dat district te winnen en niet iemand die om partijpolitieke redenen naar voren wordt geschoven).

Dat was ook het oorspronkelijke idee van Samen 2014 van Gordon Bajnai, maar het probleem is dat de MSZP dat weigert te accepteren tenzij Mesterházy die ene lijsttrekker is. en dat vinden alle anderen weer geen goed idee omdat je daarmee teveel potentiële kiezers van andere partijen afstoot. Maar Mesterházy bleef bij zijn standpunt en zo ontstond de halfbakken constructie die er nu is: de MSZP en Samen 2014 hebben wel een gezamenlijke landelijke lijst maar niet één lijsttrekker (hoewel Mesterházy in feite de voorman is) en zelfs niet eens één duidelijk programma. Bovendien wordt bijvoorbeeld de Democratische Partij van oud-premier Ferenc Gyurcsány, hoewel die inmiddels in de peilingen groter is dan Samen 2014, van de samenwerking uitgesloten.

 Dat dit de kiezers, zeker de grote massa van kiezers, niet aanspreekt werd gisteren pijnlijk duidelijk. Op het Heldenplein trok Viktor Orbán opnieuw een menigte van meer dan 100-duizend mensen die de regering ondersteunen, terwijl de oppositie op zijn best tot 20 of 30 duizend kwam, net zoveel als het jaar ervoor en dat daarvoor. En dus maakte de menigte duidelijk dat ze echte samenwerking wil. Volgens een boze MSZP waren dat vooral DK aanhangers die de boel provoceerden nadat Gyurcsány in zijn toespraak de kwestie had aangesneden. Maar de realiteit was dat de DK aanhang weliswaar begon de leus te scanderen maar dat die vervolgens door de grote meerderheid van de menigte werd overgenomen. Ook diverse sprekers van andere partijen, zoals de conservatief Lajos Bokros en de liberalen Gábor Kuncze en Gábor Fódor, onderstreepten in hun toespraken dat echte samenwerking nodig is, niet deze halfbakken exclusieve eenheid van twee partijen.

Of het nog goed komt? De kans is niet groot. Mesterházy weigert de koppositie af te staan, Bajnai is ontevreden maar weet niet wat te doen, Gyurcsány en anderen laten zich de mond niet snoeren. Ofwel er komt een wonderbaarlijke ommekeer en er staat alsnog een persoon op die alles en iedereen kan verenigen en hoop kan bieden ofwel de verdeeldheid en verwarring van links wordt alleen maar duidelijker en groter en ze verliezen de verkiezingen. Terecht. Als je zelfs onderling niet in staat bent om je meningsverschillen en persoonlijke ambities te beteugelen, dan verdien je het niet om het land te leiden.

Een liberale of een autoritaire democratie

Democratie is niet noodzakelijkerwijs liberaal, democratie is “een raamwerk voor heel verschillende interpretaties van regeringsvormen,” aldus de filosoof András Lánczi in zijn column in het conservatieve weekblad Héti Válasz, waarin hij uitlegt waarom veel linkse tegenstanders naar zijn mening premier Viktor Orbán alsmaar verkeerd begrijpen wanneer ze hem een autoritaire leider of zelfs een dictator noemen.

Wacht niet tot Felcsút de hoofdstad van Hongarije wordt!

 

Lánczi is tevens voorzitter van onderzoeksbureau Századvég, een belangrijke denktank van de Fidesz regering, en het is goed om ook van hem nu eens te horen wat de essentie is van de regering Orbán: het ombouwen van een liberale democratie naar een niet-liberale democratie. In zo’n niet-liberale democratie - die doorgaans toch echt wordt betiteld als een een autoritaire democratievorm - zijn er weliswaar eens in de vier jaar verkiezingen met meerdere partijen en formeel worden de meeste vrijheden en rechten min of meer erkend, maar in praktijk is de regering buitenproportioneel machtig, zich daarbij beroepend op “de volkswil,” het “recht van de meerderheid” en het belang van een effectieve regering. In een liberale democratie wordt het belang onderstreept van echt debat en een serieus streven naar consensus, van persvrijheid en rechten voor politieke en maatschappelijke minderheden in de praktijk en niet alleen op papier, van respect voor de rechtsstaat, onafhankelijke controleorganen en scheiding der machten. Het mag wat kosten, ook in tijd en moeite, maar daarvoor krijg je dan ook wat. De vraag is waar Hongarije heen wil. Waarbij zij aangetekend dat in de EU het liberale democratiemodel sinds de jaren zestig de norm is geworden.

Video-gate

De video-opname over verkiezingsfraude in het stadje Baja (zie mijn blog vorige week) is niet echt, zo stelt de Hongaarse politie na een eerste onderzoek. De opname is twee dagen na de verkiezingen opgenomen, op CD gezet en overhandigd aan de socialisten (MSZP). Weekblad  HVG, die de opname openbaar maakte, heeft inmiddels excuses aangeboden aan de lezers dat ook zij erin zijn getuind en de zaak niet eerst grondig hebben onderzocht. Maar over de vragen wie en waarom heerst nog absolute verwarring.

De theorieën buitelen over elkaar heen. De MSZP zou de video hebben laten maken met het doel Fidesz zwart te maken. De MSZP ontkent en dreigt eenieder die dit beweert voor de rechter te dagen. Het zou ook wel onmetelijk dom gedaan zijn (binnen twee dagen ontdekt!) als dat het geval was. Maar domheid bestaat, zeker ook bij de MSZP, dus je moet het niet uitsluiten. Anderen suggereren dat de video onderdeel was van intern campagnemateriaal, om activisten te laten zien hoe het opkopen van stemmen werkt. Het klinkt als een goedkoop excuus, hoewel het waar kan zijn. Maar ook dan: dom, dom, dom. En er zijn theorieën over dubbelspel en driedubbelspel: Fidesz zou erachter zitten om de MSZP in de luren te leggen of de DK van Gyurcsány om hetzij Fidesz hetzij concurrent MSZP een loer te draaien. Klinkt allebei een beetje onwaarschijnlijk, maar daarmee niet geheel onmogelijk. Maar het is niet verbazingwekkend dat de doorsnee Hongaar allang weer is afgehaakt en niets met dit politieke gekonkel te maken wil hebben.

En over het echte punt wordt niemand gepraat. Want eigenlijk twijfelt intussen niemand er aan dat met name in de arme zigeunergemeenschappen stemmen worden gekocht en geregeld via politieke stromannen en criminele elementen (woekeraars, handelaren in vrouwen en bedelkinderen) in die gemeenschap zelf. Dat is gebeurd bij eerdere verkiezingen, dat is gebeurd in Baja (in ieder geval bij de eerste ronde) en het gaat ongetwijfeld in de toekomst weer gebeuren.

Modelboerderij de nek omgedraaid

Na 21 jaar succesvol werk legt een modelboerderij in het plaatsje Kishantos, opgezet om moderne en biologische landbouwmethodes in Hongarije te ontwikkelen en onderwijzen, het loodje omdat de grond van het bedrijf  nu door de Fidesz autoriteiten wordt verpacht aan politieke vriendjes.

Ook bedrijfsleider Ferenc Bolye is  zijn baan kwijt

Het Centrum voor Plattelands Ontwikkeling van Kishantos (KVK) pachtte sinds 1992 452 hectare van de overheid. Het is opgezet met Duitse regeringssteun en naar het voorbeeld van soortgelijke Deense projecten, aldus nieuwssite Index. KVK had 18 vaste werknemers in dienst, verschafte seizoensarbeid aan 50-100 mensen en werkte samen met Greenpeace en andere milieuorganisaties. De onderneming was winstgevend en heeft in al die jaren ook meer dan 200 boeren uit de omgeving opgeleid in  moderne en biologische landbouwmethodes. Maar na 21 jaar liep de pacht af en wat deed de Fidesz overheid? Die besloot de grond van KVK niet meer aan het bedrijf te verpachten maar in stukken op te delen en die stukken voor een zacht prijsje aan individuen te verpachten. En zoals dat gaat in dit land de laatste jaren worden de "openbare uitschrijvingen" voor deze stukken pachtgrond vooral gewonnen door aanhangers van Fidesz, waarbij de formele criteria om voor die pacht in aanmerking te komen waar nodig worden opgerekt, bijgebogen of simpelweg genegeerd. Zo zijn ook onder de winnaars in Kishantos die de afgelopen weken bekend zijn gemaakt, weer diverse regionale Fidesz bonzen en hun stromannen.

Betalen voor politie en ambulances bij een demonstratie?

De Hongaarse autoriteiten vinden dat de organisatoren van de oppositiedemonstratie op de 23^e oktober moeten betalen voor de aanwezigheid van politie om de orde te bewaken en ambulances voor eventuele ongevallen e.d. Hetzelfde werd geprobeerd bij een eerdere demonstratie van de oppositie in maart 2012, maar dat werd toen na interventie van de ombudsman ingetrokken. Nu dreigt het dus weer. Ondertussen wordt de grote demonstratie van aanhangers van de regering voor de 23^e oktober a.s. geheel op staatskosten voorbereid. Dat is immers de officiële regeringsherdenking van de opstand van 1956. Zoals er ook op regeringskosten permanent overal allerlei posters en paginagrote advertenties verschijnen die het beleid op dit of dat onderwerp aanprijzen (met in oranje, de kleur van Fidesz, de slogan “Hongarije doet het beter”). Maar dat is natuurlijk geen partij- of verkiezingspropaganda, dat is “voorlichting van de overheid.”

Brandhout

 

Op nevenstaande foto een wagen met een Fidesz-poster die bij de verkiezing in Baja door de gemeente reed. De tekst: op 13 oktober ben ik uw kandidaat: BRANDHOUT (zie mijn post van gisteren). Ben ik nou gek of zeggen ze hier zelf in alle openheid wat ze aanbieden in ruil voor een stem?

Stemmen gekocht?

Twee kuub brandhout en 50.000 forint per familie, dat is de prijs die is betaald aan families van de zigeunergemeenschap in het stadje Baja om op de kandidaat van regeringspartij Fidesz te stemmen. Via weekblad HVG is een met mobiele telefoon gemaakte opname (klik hier: Hongaars) gepubliceerd waarin een zekere G.R. twee mannen in een café toezegt dit te zullen betalen als zij de stemmen gaan regelen. Om de deal te beklinken legt hij ter plekke 200.000 forint op tafel (2'45-3'15).

De opname lijkt te bevestigen dat er met de verkiezing in Baja opnieuw is gesjoemeld. Een paar weken geleden moest de tussentijdse verkiezing in één stembureau van het stadje op last van de rechter worden overgedaan omdat er aanwijzingen waren dat Fidesz op illegale wijze kiezers had geronseld in de straatarme zigeunergemeenschap. De mannen in de opname klagen herhaalde malen dat er voor die eerste keer veel minder is uitbetaald dan was overeen gekomen, maar uiteindelijk worden ze het eens. Twee kuub hout is voldoende om een klein huis de halve winter te stoken en 50.000 forint is twee maanden bijstand voor een gezin.

Fidesz reageerde onmiddelijk met het indienen van een aanklacht. Volgens de partij is de opname een vervalsing  en is het geheel een opzetje van de oppositie waarbij iemand zogenaamd namens Fidesz stemmen ronselt. HVG kreeg de video een paar dagen geleden toegestuurd en is na een paar dagen onderzoek kennelijk overtuigd dat hij echt is.

1956-2013 Samen voor vrijheid: demonstratie 23 oktober