Zwarte lijst

“Lelijke Joodse kop,” “Atheïst,” “liberale homo,” “stom Evangelisch meisje,” dat zijn een paar van de kwalificaties op een lijst van eerstejaarsstudenten aan de sociale faculteit van de ELTE Universiteit in Boedapest. Het door extreem rechtse activisten gedomineerde bestuur van de HÖK, de officiële studentenorganisatie op de faculteit, blijkt al vele jaren dit soort lijsten van eerstejaars bij te houden.

Op die lijsten wordt ook in codes van sommigen aangegeven wat hun politieke voorkeur is (A = MSZP; B = LMP, C = Fidesz, D = Jobbik ), of hij of zij van Joodse afkomst is (I voor Igen=Ja, N voor Nem=Nee) en bij meisjes soms hoe seksueel aantrekkelijk ze al dan niet zijn. Leiders van HÖK op de ELTE-Universiteit ontkenden weliswaar niet dat er lijsten waren, maar wel dat zij er dat soort denigrerende en politieke kwalificaties op hadden aangebracht; dat zijn volgens hen vervalsingen. Maar weinigen geloven dat. Het bestuur van de HÖK is inmiddels door de rector geschorst, politici van vele gezindten – ook Fidesz – veroordeelden het aanleggen ervan en er komt mogelijk een politieonderzoek. Hoe serieus die veroordelingen door Fidesz en de rector zijn, wordt door sommigen betwijfeld, want zij gaven diezelfde studentenorganisaties vele jaren lang vrij spel, heel goed wetende wat voor vlees ze in de kuip hadden.

Al sinds het begin van de jaren 2000 zijn de officiële studentenorganisaties op de meeste universiteiten in vergaande mate in handen van (radicaal)rechtse activisten. Aanvankelijk waren die vooral Fidesz gezind, later vormde een deel van hen de extreemrechtse politieke partij Jobbik. De studentenorganisaties hebben weinig actieve aanhang onder de studenten, maar wel aanzienlijke invloed: ze krijgen forse subsidies, gelden als de officiële onderhandelingspartners en hebben bijvoorbeeld ook invloed op de toewijzing van kamers in studentenflats. De HÖK aan de ELTE-Universiteit die deze lijsten aanlegde, wordt al jaren geleid door mensen die vervolgens topposities in Jobbik bekleden.

Juist die rechtse en extreemrechtse oriëntatie van wat oorspronkelijk onafhankelijke studentenvertegenwoordigingen waren, was een paar jaar geleden reden voor de oprichting van HaHa, een landelijk Studentennetwerk dat onvermijdelijk meer links georiënteerd werd. HaHa is de motor van het verzet tegen het hoger onderwijsbeleid van de regering Orbán. Het landelijk verband van de officiële studentenorganisaties, HOÖK, deed wel mee (ze hadden geen keus gezien de enorme impopulariteit van dat beleid onder studenten), maar liep niet voorop. Het is ook geen toeval dat de regering Orbán nu wel onderhandelt met HOÖK, maar dat HaHa niet welkom is aan tafel. Dezelfde HÖK op de ELTE-universiteit heeft bijvoorbeeld de afgelopen weken ook klachten ingediend bij de rector tegen studentenactivisten van HaHa en tegen professoren die hen actief zouden ondersteunen en heeft in één geval geprobeerd met een groep van 50 in het zwart geklede jongeren (slechts deels studenten) een actiebijeenkomst op de faculteit te verstoren.

Ook de Hongaarse recherche mengt zich in de studentenacties. In burger geklede politieagenten begonnen tijdens een sit-in in het universiteitsgebouw mensen te ondervragen over actieleiders en actieplannen. Een HaHa activiste werd zonder enige grond aangehouden, in een auto geduwd en vijf uur lang op een politiebureau verhoord. De motivatie van de recherche: we hadden vernomen dat er plannen waren om een brug in Boedapest te bezetten. Dat willen we hoe dan ook voorkomen dus vandaar.

Verder afgelopen week

 - Zowel de kritische TV zender ATV als de kleine linkse Népszava zijn door de Media Autoriteit gewaarschuwd dat ze moeten ophouden Jobbik, dat klachten had ingediend, oneerlijk te behandelen. Ze mogen Jobbik (bekend om zijn anti-zigeuner beleid, anti-semitische uitspraken en nationalistische Groot-Hongarije retoriek) bijvoorbeeld geen “extreemrechtse” partij meer noemen. En als een geïnterviewde iets negatiefs zegt over Jobbik, dient die partij direct het recht te krijgen op weerwoord (een wel zeer merkwaardige interpretatie van het hoor-wederhoor principe). Bij herhaling volgt boete, aldus de Media Autoriteit die zoals bekend toeziet of de media wel “objectief en onbevooroordeeld” zijn. Diezelfde raad heeft, ondanks vele tientallen goedgedocumenteerde klachten over leugens, verdraaiingen en verfraaiingen door persbureau MTI, nog nooit ook maar één klacht tegen deze zwaar gecensureerde regeringsspreekbuis gegrond verklaard.

- Sinds 2009 is in Hongarije 97% van alles wat is gebouwd en gerenoveerd in de openbare ruimte gefinancierd door de EU: wegen en spoorwegen, zwembaden en opgeknapte natuurparken, dorpspleinen, scholen, ziekenhuizen. Brussel is er in Hongarije geen procentje populairder van geworden, integendeel, dankzij de anti-Brussel retoriek van Orbán c.s. is de EU minder populair geworden. We willen tenslotte geen kolonie zijn. Maar het is al eerder geconstateerd, Orbán is een meester in het spreken met dubbele tong. Dus startte donderdag een door Brussel geïnitieerde maar door de regering gesteunde campagne die … de voordelen van Europa onder de aandacht moet brengen.

Godgeklaagd

Een openbare school (lagere en middelbaar onderwijs) in Balatonfüred, waarvan het beheer vorig jaar door de gemeente is overgedragen aan de Gereformeerde Kerk, heeft twee leraren ontslag aangezegd omdat….ze niet met voldoende overtuiging meezongen tijdens het ochtendgebed. “Mijn kind kwam op een dag huilend thuis omdat haar klassenleraar ontslagen wordt,” aldus een ouder tegenover TV-zender ATV. Boze ouders zijn een petitie gestart omdat hen was beloofd dat beheer door de kerk geen consequenties zou hebben voor anders- of niet-gelovige kinderen op de school, die nog steeds uit algemene middelen wordt gefinancierd.

De nieuwe schoolleiding bevestigt tegenover ATV dat de twee leraren eruit gezet worden omdat ze onvoldoende hun best deden om de kinderen op te voeden tot toegewijde leden van de kerk en het land, zoals de Gereformeerde Kerk dat voorschrijft.  Maar meer willen de directeur en de plaatselijke dominee, die ook bij het besluit betrokken was, niet zeggen omdat de klachten van anonieme ouders komen. Maar ja, die ouders hebben kinderen op school en durven om begrijpelijke redenen niet met naam en toenaam naar buiten te treden.

Ook boze studenten zetten hun acties nog altijd voort.

Natuurlijk, dit komt niet elke dag op elke school voor, er zijn ook plaatselijke kerkbesturen die anders met de door hen overgenomen scholen omgaan en het is dus niet maatgevend. Maar het is ook geen geïsoleerd incident en het feit dat dit soort dingen je als ouder en leraar in Hongarije kunnen overkomen, in Europa in de 21^e eeuw, is…..godgeklaagd?

Verder de afgelopen week:

- Zoals eerder gemeld zijn er ook zo’n 1100 scholen in het hele land opnieuw genationaliseerd en onder beheer geplaatst van een nieuw centraal bureau van het ministerie van onderwijs, kortweg KLIK genaamd. Dat KLIK heeft diverse regionale kantoren opgezet die natuurlijk moesten worden ingericht. Stel je de verbijstering voor van leraren en schooldirecteuren die meemaakten hoe op een ochtend KLIK-medewerkers hun school binnen kwamen en de spullen die ze nodig hadden gewoon meenamen: beeldschermen,  computers, bureaus, kasten, gemakkelijke stoelen voor gasten. Die hebben wij meer nodig dan jullie, kregen ze volgens weekblad HVG te horen. Heet dat in de meeste landen niet gewoon diefstal? Maar ja, wat doe als schoolhoofd dat volledig van datzelfde KLIK afhankelijk is?

- Eén op de vijf Hongaren overweegt naar het buitenland te gaan op zoek naar werk, een beter inkomen, beter onderwijs enz. Onder jongeren onder de 30 jaar is dat cijfer zelfs 48%! Maar ja, onder jongeren is de werkloosheid inmiddels ook toegenomen tot 27,4%.

- De Hongaarse economie is het afgelopen kwartaal gekrompen met maar liefst 2,7%, waarmee het gemiddelde uitkomt op 1,7% over heel 2012. Daarmee doet Hongarije het aanzienlijk slechter dan de andere landen in de regio. Maar Premier Orbán blijft doodleuk herhalen dat het regeringsbeleid een groot succes is onder het motto dat als je een leugen vaak genoeg herhaalt, een deel van het publiek het gewoon gelooft. De krimp is slechts het gevolg van de tegenvallende resultaten van de Europese economie als geheel, maar in de tweede helft van dit jaar komt de grote wederopleving, aldus Orbán. Precies wat hij ook zei in 2010, 2011 en 2012.

- Regeringspartij Fidesz is bezig haar eigen grondwet opnieuw op een aantal punten aan te passen met het doel de bevoegdheden van het Grondwettelijke Hof verder in te perken. De kleine meerderheid van niet door Fidesz benoemde rechters in dat Hof keurden onlangs een aantal controversiële wetten af (waaronder een aparte kiezersregistratie) omdat ze niet in overeenstemming waren met de grondwet en de grondwettelijke praktijk. Maar vanaf nu mag dat Hof zijn oordelen niet meer baseren op de jurisprudentie van vóór 1 januari 2012 (toen de nieuwe grondwet werd ingevoerd) en mag ze amendementen op die grondwet niet meer inhoudelijk beoordelen maar alleen nog op juridisch-technische gronden. Daarmee worden twee decennia van gerechtelijke uitspraken simpelweg geschrapt en kan de regering Orbán allerlei controversiële maatregelen die ze wil nemen in haar grondwet verankeren.

- Fidesz heeft ook een nieuwe Civiele Code aangenomen die op 1 januari 2014 ingaat. Daarbij zijn op het allerallerlaatste moment weer een aantal wijzigingen doorgevoerd waarover niet meer gedebatteerd kon worden, alleen nog maar gestemd. Er is ondermeer vastgelegd dat ook bedrijven die grote openbare aanbestedingen winnen, niet alle feiten en cijfers over zo’n project en hun bod openbaar hoeven te maken maar een beroep kunnen doen op het bedrijfsgeheim. Politici en andere autoriteiten krijgen in deze code het “onvervreemdbare recht op persoonlijke waardigheid,” een formulering die de mogelijkheid biedt om scherpe publieke kritiek of god-beter-het sarcasme en satire aan te pakken. Tenslotte is opnieuw vastgelegd dat een huwelijk alleen mogelijk is tussen man en vrouw.

- Veel debat over de hoeveelheid subsidie die Hongarije tussen 2014 en 2020 kan krijgen van Brussel. Volgens premier Orbán heeft hij een geweldig resultaat uit de onderhandelingen gesleept en krijgt Hongarije meer dan ooit, namelijk 712.000 forint per hoofd van de bevolking, tegenover 660.000 forint per hoofd van de bevolking voorheen. Hij vergeet echter te vermelden dat het absolute steunbedrag fors naar beneden is gegaan van €25,7 miljard naar €20,4 miljard, een korting van ruim 20% (terwijl het totale steunbedrag van de hele EU met 3% is gekort en Polen bijvoorbeeld zelfs in absolute termen meer heeft gekregen). Orbán komt aan zijn “gunstige” cijfers omdat hij de verzwakte koers van de forint en het feit dat de bevolking aanzienlijk is afgenomen, niet meerekent. Er zijn zoals bekend leugens, grove leugens en statistieken.

Chaos in het onderwijs

De verwarring, vertwijfeling en boosheid in het hoger- en middelbaar onderwijs in Hongarije lijken met de dag toe te nemen. De chaos die is ontstaan door de renationalisering van ruim 1100 scholen per 1 januari jl. duurt voort. Leraren van die scholen die afgelopen maandag hun loonstrookje ontvingen, bleken weer minder over te houden (en ze kregen al zo weinig). En er is sprake van massale ontslaggolven van professoren bij grote universiteiten.

Geef ons onze toekomst terug!

Ouderavond op het gymnasium van mijn zoon, een van de top drie scholen in het land en verbonden aan een grote universiteit in de hoofdstad. Maar niets is meer zeker, zegt de klassenleraar: niet meer de banen van het onderwijzend personeel (waarvan een groot deel inmiddels al een paar uur per week onbetaald werkt om de zaak draaiende te houden), niet meer de banen van conciërges en schoonmaaksters, zelfs niet meer het voortbestaan van de school, “al zal die er over anderhalf jaar als jullie kinderen eindexamen doen nog wel zijn,” voegt hij daar – schertsend? – aan toe.

Kleine correctie: het staat nu al vast dat de school haar twee conciërges en alle schoonmaaksters moet ontslaan. Wie er dan aan de ingang zit? Niemand. Wie de school dan schoonmaakt? Niemand. Nou ja, dat kunnen de leerlingen misschien doen? De universiteit, een van de top drie universiteiten van het land, krijgt van de regering Orbán zware bezuinigingen opgelegd en schuift die ten dele door. De meeste ouders schudden hun hoofd en reageren gelaten; niemand snapt meer hoe het precies zit, niemand weet meer wat er precies gaat gebeuren, maar dat het bergafwaarts gaat, staat wel vast. Volgende gespreksonderwerp: wat te doen om je zoon of dochter op een universiteit of hogeschool in het buitenland te krijgen?

De stemming is typerend. Terwijl de regering nu opeens is begonnen met het opzetten van een Ronde Tafel van Nationale Eenheid waar Alle Betrokkenen in het Onderwijs Meepraten over de Toekomst, wordt in praktijk de botte bijl allang volop gehanteerd. Met name de grote en gerenommeerde universiteiten worden van de ene op de andere dag opgezadeld met enorme kortingen op hun overheidssteun en bovendien heeft de regering Orbán nu bedacht dat iedereen bij de overheid of semi-overheid  die een pensioen heeft, daarnaast niet ook mag werken. Het gevolg: universiteiten en scholen zullen op grote schaal professoren, leraren en ander personeel moeten ontslaan. Op sommige universiteiten  bestaat 20-30% van de staf uit mensen die eigenlijk allang met pensioen zijn en sommige vakken zullen simpelweg van het lesrooster geschrapt moeten worden omdat daar geen betaalbare en/of capabele professoren meer voor te krijgen zijn.

En dan de salarissen. Al vele jaren klagen leraren en professoren steen en been over hun schandalig lage vergoedingen, tussen de 90.000 en 150.000 forint per maand (350-550 euro). Twee jaar geleden zadelde de regering Orbán het onderwijzend personeel al op met een aanzienlijk verhoging van hun werkuren zonder extra vergoeding. De belofte dat die loonsverhoging nog zou komen, is nog steeds niet waargemaakt. En begin deze week ontvingen de onderwijzers van de gerenationaliseerde scholen hun eerste loonstrookje van de staat. Wat blijkt? Ze ontvangen gemiddeld 10-20 duizend forint per maand minder dan voorheen. “Ik werk nu al tien jaar in het onderwijs en houdt 87.000 forint (300 euro) per maand over, een grap..,” aldus een briefschrijver aan internetkrant Index. Een ander schrijft dat hij zelf 20.000 minder krijgt en zijn vrouw, ook lerares, 12.000 minder. Overuren worden niet meer betaald, een OV abonnement niet meer vergoed, bonussen die het salaris nog enigszins op peil brachten ingetrokken.

 Verder de afgelopen week:

- Ook de socialistische partij heeft zich nu, mede onder druk van Samen 2014, uitgesproken voor het openen van alle archieven van de communistische geheime diensten. Dat betekent dat de enige tegenstander van een dergelijke maatregel nu nog is….Fidesz. Waarom zou dat toch zijn?

-  De regering Orbán heeft aan de Raad van Europa een aantal wijzigingen toegezegd in de wetgeving over de media en de rechtbanken, waardoor een aantal kritiekpunten op die wetten wordt opgeheven. Volgens de regering is dat een bewijs dat er echt nooit wat mis was met die wetgeving en alle kritiek niet meer was dan een hetzecampagne (merkwaardige logica: als je iets wijzigt, was het daarvoor toch fout?). Diverse organisatie op het vlak van mensenrechten wijzen er op dat, hoewel elke concessie meegenomen is, de kernpunten van de kritiek echter nog altijd overeind staan. De verklaring van Thorbjørn Jagland van de Raad van Europa dat er “grote vooruitgang” is geboekt en dat het met Hongarije de goede kant op gaat, getuigt dan ook niet van een diepgaande kennis.

- Volgens de statistieken werken er inmiddels een half miljoen Hongaren in het buitenland: 300.000 in Groot Brittannië (merendeels Londen), 100.000 in Duitsland, 50.000 in Oostenrijk en 50.000 in andere EU-landen. De enige positieve kant: die emigranten hebben volgens de Wereldbank afgelopen jaar een recordbedrag naar huis gestuurd opdat de familie het hoofd boven water houdt, namelijk $2,5 miljard. Dat is evenveel als de hele Hongaarse nationale productie van een week.

Op het vinkentouw

De ‘Groenen’ vallen uiteen, Gordon Bajnai’s Samen 2014 zakt terug in de peilingen en de socialistische MSZP boekt nauwelijks vooruitgang. De oppositie zit in de problemen, concluderen veel Hongaarse commentatoren, vooral die ter rechterzijde. Maar het is wel wat erg vroeg voor die conclusie. Want driekwart van de Hongaren vindt dat het land de verkeerde kant op gaat en 53% wil een andere regering.

Natuurlijk kan de brede samenwerking van links tot en met centrum rechts die nodig is om in mei 2014 Fidesz te verslaan, makkelijk mislukken. Sterker nog, de Fidesz regering zal, naast alle manipulaties met kiesregels, met allerlei beloftes en cadeautjes proberen het electoraat opnieuw om te kopen (geforceerde verlagingen van de energieprijzen, een eenmalige verhoging van pensioenen vlak voor de verkiezingen e.d.). Bovendien hebben Hongaren een eeuwenlange traditie van gebrek aan samenwerking en onderlinge vetes, ruzies en gekissebis, dus de kans dat een democratische samenwerking mislukt, is niet ondenkbaar.

Maar dat de ‘Groene’ LMP (Politiek Kan Anders) vandaag definitief uit elkaar is gevallen, kan ook positief uitpakken. Op het partijcongres dit weekeinde haalde de rechtervleugel opnieuw een kleine meerderheid. Die vleugel wil geen samenwerking met de socialisten en Samen 2014, maar is ervan overtuigd dat de LMP op haar eentje Fidesz kan verslaan. Let wel, de LMP heeft al jaren 3-5% van de stemmen dus dat zou een waar mirakel moeten worden. Andere commentatoren suggereren dat deze rechtervleugel helemaal niet zo happig is om Orbán ten val te brengen, maar hoopt na mei 2014 de “kingmaker” te kunnen worden; de kleine partij die Fidesz net aan een nieuwe meerderheid kan helpen.

Hoe dan ook, nu de splitsing een feit is, heeft de linkervleugel – die ruim 40% van de partijaanhang vertegenwoordigt en de meerderheid van de parlementsfractie – de vrijheid om wel met Samen 2014 te gaan praten en zo de verenigde oppositie meer draagkracht te geven.

Dat de socialisten met 16% aanhang nog altijd veruit de grootste oppositiepartij zijn, maar nauwelijks of geen winst boekt op Fidesz (19%), is ook geen wonder. De grote meerderheid van de kiezers vertrouwt inmiddels Fidesz voor geen cent meer, maar dat wil niet zeggen dat ze de socialisten nu opeens wel vertrouwen. Meer dan 50% van de mensen zit op het vinkentouw en de vraag is wie die stemmen kan winnen. Ook Bajnai heeft steeds gezegd dat de kracht van de socialistische partij een realiteit is, maar tegelijk ook dat ze er nooit en te nimmer in haar eentje in zal slagen de zwevende kiezer naar zich toe te halen, dat kan alleen een brede coalitie.

En dat Samen 2014 in de opiniepeilingen maar rond de 6% haalt, terwijl dat in november nog 14% was, zegt ook weinig. Die peilingen meten Samen 2014 alsof dat een aparte partij is die zelfstandig aan de verkiezingen deelneemt, maar dat was ze tot nu toe in ieder geval niet. De bedoeling was een beweging die partijen en groepen van links tot en met centrumrechts verenigt. Dan moet je dus peilen wat de uitkomst zou zijn van een verkiezing als dat lukt (wat pas in de loop van de zomer, na nog hele moeilijke onderhandelingen, duidelijk zal zijn). En hoe een peiling met Fidesz en Jobbik ter rechterzijde tegenover Samen 2014 (gesteund door socialisten, groenen, democraten, Milla, Solidarnosc enz.) zou uitpakken, dat blijft vooralsnog helemaal ongewis.

Verder de afgelopen week:

- Vorige keer meldde ik al dat de hoofden van meer dan 1000 scholen die sinds 1 januari weer genationaliseerd zijn, de instructie hebben gekregen dat ze niet in het openbaar kritiek mogen uiten op het Nationale Onderwijscentrum dat hen bestuurt. Ook de hoofden van ziekenhuizen blijken een paar weken terug zo’n instructie te hebben gehad, in hun geval over de regeringsinstelling die toezicht houdt op de gezondheidszorg. Al sinds mei 2010 weten ambtenaren van alle overheidsinstellingen, mede dankzij de wet die ontslag zonder opgaaf van redenen mogelijk maakte, dat ze geacht worden hun mond te houden en ja te knikken. “Op een of ander moment en op een of andere manier is er in dit land een begin mee gemaakt aan mensen te vertellen hoe ze moeten denken en inmiddels wordt centraal gedefinieerd wat ik kan zeggen,” aldus een blogger. “Wat ben ik blij dat ik nergens bestuurder ben, zodat ik nog tot op zekere hoogte de baas blijf van mijn eigen woorden (wie weet hoe lang nog...).”

- De regering heeft weer twaalf grote pleinen, straten en bruggen in het centrum van Boedapest gereserveerd voor officiële vieringen op en rond 15 maart, een nationale feestdag ter herding van de opstand van 1848. Dus zal de oppositie, die op die dag altijd een grote demonstratie houdt bij de Elisabeth Brug, opnieuw de strijd aan moeten gaan of dat mag of niet. Vorig jaar gebeurde iets soortgelijks, maar zwichtte de regering uiteindelijk.

- De Fidesz parlementariër József Ángyán die als enige van de fractie tegen een bepaalde aanpassing van de wet op de landbouwgrond stemde uit protest tegen de oneerlijke toewijzing van land aan, heeft voor zijn dissidente stemgedrag van de Fidesz fractie een financiële boete opgelegd gekregen van 250.000 forint (1000 euro, een ruim modaal maandsalaris). Hoewel hij het best kan betalen, heeft een groep boeren aangeboden uit solidariteit het geld voor hem op tafel te leggen

“Opruimen, Jood!”

“Er was wekelijks inspectie in mijn cel…ze maakten (negatieve) opmerkingen over mijn boeken, ze gooiden afval en spullen die van mij persoonlijk waren samen op een hoop midden in mijn cel en zeiden dan: opruimen Jood!” Het is slechts één van voorbeelden van de schandalige wijze  waarop Eva H., die gisteren voor de rechtbank opnieuw haar onschuld verklaarde, volgens haar getuigenis in voorarrest werd behandeld. In de vier maanden dat ze in de cel zat, verloor ze 26 kg aan gewicht.

Eva H. is een van de beklaagden in het corruptieproces rond de BKV, de Openbaar Vervoer Maatschappij van Boedapest (zie het bericht Nokia-doos van 26-09-2012). Zij is de zoveelste in deze zaak die haar eerder afgelegde verklaringen voor de rechtbank introk omdat die, zo zei ze, waren afgelegd onder zware psychologische en fysieke druk.

Naast het bovenstaande, getuigde ze dat bewakers tegen haar hadden gezegd dat als haar rabbi wekelijks op bezoek zou blijven komen, wat wettelijk is toegestaan, dat zij dan niet zouden kunnen voorkomen “dat ze op een dag uit haar bed zou vallen en zich bezeren.” Als ze naar verhoren werd gebracht, kreeg ze zware ijzeren boeien aan polsen en enkels waardoor ze moeilijk kon lopen en pijnlijke verwondingen opliep. Toen ze op een dag bij zo’n transport als gevolg van die kettingen met haar hoofd tegen de stoeprand viel, voegde de bewaker haar toe dat ze niet moest klagen anders zou hij zeggen dat ze hem aanviel en dan had hij zelfs het recht haar neer te schieten. Ook beschuldigde ze de gevangenisartsen ervan dat die haar zonder haar medeweten en instemming verdovende medicijnen hadden geprobeerd toe te dienen (Ritrovil, een epilepsie middel). De temperatuur in de cel van 6x6 die ze deelde met drie vrouwen liep soms op tot 59°C en toch werden het enige luchttrooster gesloten gehouden.

Eva H. wordt er ondermeer van beschuldigd als PR medewerkster van de BKV sommen geld te hebben ontvangen van het bedrijf zonder daarvoor werk te hebben verricht. Ze verklaarde het intrekken van haar oorspronkelijke verklaring uit het feit dat ze na maanden van deze behandeling wanhopig was, alleen maar naar haar familie terug wilde en dus gewoon tekende. Hoewel ze bij de verhoren huilend haar onschuld betoogde, was ze onder druk gezet om ook de hoofdverdachte in de zaak – een socialistische politicus – te belasteren. Zo niet, dan zou ze nog een half jaar vastzitten. Aan het eind van haar getuigenis gisteren, las ze de laatste brief voor die haar ernstig zieke vader haar stuurde. Hij overleed terwijl zij vastzat.

De aanwijzingen stapelen zich op dat ook dit corruptieproces een schijnproces is, vanaf het begin georkestreerd door Fidesz met de bedoeling hun linkse politieke tegenstanders in diskrediet te brengen. Rationeel weet ik dat, ondanks alles wat er de afgelopen jaren door de regering Orbán is gedaan, Hongarije nog altijd een soort van democratie en een soort van rechtsstaat is. Maar dit is toch echt niet meer van Europees niveau.

Verder afgelopen week:

- De FIFA heeft de Hongaarse voetbalbond veroordeeld tot een geldboete en het spelen van een wedstrijd zonder publiek vanwege heftige antisemitische spreekkoren van Hongaarse fans tijdens een wedstrijd tegen Israel afgelopen zomer. In rechtse kringen in Hongarije wordt er schande gesproken…van deze uitspraak en de voetbalbond noemt de straf overdreven omdat zij toch niet verantwoordelijk is voor het gedrag van deze fans.

- Fidesz en de rechtse pers hebben zich inmiddels vierkant opgesteld achter Zsolt Bayer, de man die eerder een deel van de zigeuners beesten noemde (zie Hate Speech van 13-01-2013). Ook minister van justitie Tibor Navracsics, die eerder nog suggereerde dat Bayer misschien wel uit Fidesz gezet moest worden, bond in en verklaarde dat Bayer’s uitleg dat hij het allemaal alleen maar zo hard had gezegd om discussie los te maken, voor hem voldoende was. De ophef over Bayer’s uitspraak is nu slechts een linkse campagne die tot doel heeft Fidesz te beschadigen.

-De hoofden van de sinds 1 januari weer genationaliseerde scholen mogen niet langer met de pers praten. Zij dienen daarvoor eerst toestemming te vragen van het Klebelsberg Centrum, het ministeriele bureau dat nu 1300 scholen in het land direct bestiert. De oekaze volgt nadat sommige schoolhoofden naar buiten waren getreden met klachten over de problemen die zijn veroorzaakt door de overhaaste en slecht georganiseerde centralisatie in het onderwijs.

- De staatsmedia worden nog steeds gereorganiseerd wat betekent dat er opnieuw een hoop mensen ontslagen worden. Onlangs bereikte de directie overeenstemming met een paar bonden over een vermindering van dat aantal ontslagen, maar nu blijkt dat onder degenen die eruit vliegen, ook meer dan tien vakbondsactivisten zitten die bij die media werken.

Hate speech

Een artikel van een vooraanstaand lid van regeringspartij Fidesz, waarin zigeuners “beesten” worden genoemd en een nauwelijks verholen oproep wordt gedaan ook fysiek en met bruut geweld met hen af te rekenen, leidde tot grote commotie. Zelfs binnen Fidesz gaan stemmen op om de man uit de partij te zetten.

Zsolt Bayer (l) en premier Orbán: beste vrienden.

In het gewraakte artikel schreef Zsolt Bayer, commentator bij de rechts-nationalistische krant Magyar Hirlap, dat “een aanzienlijk deel van de Zigeuners ongeschikt is om mee samen te leven. Ze zijn ongeschikt om onder de mensen te zijn. Het zijn dieren en ze gedragen zich als dieren…Als zo iemand weerstand ondervindt, moordt hij. Hij vernietigt waar en wanneer het in hem opkomt…Hij wil hebben wat hij ziet. Als hij het niet krijgt, neemt hij het en doodt…Er komen slechts ongearticuleerde geluiden uit zijn dierlijke schedel en het enige wat hij begrijpt is bruut geweld…Dit soort dieren zouden er niet moeten zijn. Absoluut niet. Dit moet worden aangepakt, onmiddellijk en op wat voor manier dan ook.”

Bayer had al een reputatie vanwege zijn talloze virulente stukken tegen alles wat links, progressief, liberaal, te Europees, on-Hongaars en uiteraard joods is. Maar hij is ook één van de drie organisatoren van de grote pro-regerings Vredesmarsen tegen de EU, het IMF en “de kolonialisering” van Hongarije. Hij is ook een van de oprichters van Fidesz (lidmaatschapskaart no.5). En hij is een persoonlijk vriend van premier Viktor Orbán.

Maar zelfs binnen Fidesz begint er nu kritiek op te wellen. Een vooraanstaand partlid noemde Bayer “een clown.” Minister van justitie Tibor Navracsics verklaarde op de vraag of Bayer niet uit de partij gezet zou moeten worden, “dat er voor mensen die andere mensen voor een groep dieren uitmaken, geen plaats is in de gemeenschap.” Sommige commentatoren speculeerden dat Bayer op het punt stond uit Fidesz gegooid te worden. Of dat er van komt, is de vraag.

In het cynische en Machiavellistische denken van premier Orbán is alles toegestaan als het maar politiek gewin oplevert: liegen, bedriegen, haat zaaien, rechtse retoriek, linkse retoriek. En zijn vriend Zsolt speelt zijn rol van extreemrechtse agitator die Jobbik de wind uit de zeilen neemt en potentiële Jobbik stemmers bij Fidesz houdt al heel lang en heel succesvol.

Verder de afgelopen week:

- over linkse retoriek gesproken: volgens nieuwssite Index circuleert binnen regeringskringen nu ook het idee om eind 2013 alle gepensioneerden (drie van de tien miljoen Hongaren!) toch weer een 13e maand te geven. Dat komt dan bovenop de geforceerde energieprijsverlagingen die ik vorige keer al vermeldde (min 20 tot min 30%). Dat heeft uiteraard allemaal helemaal niets te maken met de verkiezingen die er in mei 2014 zijn.

- om een of andere reden besloot de regering tegelijk wel dat de pensioneringsregels vanaf 1 januari strikt moeten worden toegepast en wel per direct. Iedereen die een pensioen heeft en daarnaast ook nog een baan, moet voor 31 januari a.s. ofwel zijn pensioen ofwel zijn inkomen van die baan opgeven. Verzoeken tot een uitzondering hierop moeten voor die tijd worden ingediend bij het bureau van de premier. Deskundigen vrezen een totale chaos. Op de eerste plaats wordt bijvoorbeeld de toch al belazerde gezondheidszorg voor een belangrijk deel overeind gehouden omdat veel gepensioneerden doorwerken. Van de 35.000 artsen is een kwart al gepensioneerd en moet 42% binnen tien jaar met pensioen. Wat moeten die artsen nu doen? Ontslag nemen? Voor niets werken? Hun pensioen opgeven? En bovendien kunnen veel gepensioneerden die wat minder hoog op de maatschappelijke ladder staan (arbeiders, leraren enz.) alleen maar van hun schamele pensioentjes overleven omdat ze ernaast een klein baantje hebben. Ondoordacht dus, op zijn minst.

- Vanaf 1 januari zijn een groot aantal scholen die tot nu toe onder locale overheden vielen gerenationaliseerd. Maar zoals gebruikelijk is de operatie slecht voorbereid en georganiseerd, zodat scholen geen enkele duidelijkheid hebben over budgetten, salarissen, leerprogramma’s e.d. Sommige scholen vrezen dat ze op korte termijn geheel of gedeeltelijk dicht moeten.

- Ook gebruikelijk is dat het nieuwe centrale regeringsbureau waar al deze scholen nu onder vallen, is vernoemd naar een politicus uit de Horthy-tijd. In dit geval gaat het om Kuno von Klebelsberg, ministerie van Cultuur en Onderwijs van 1922-1931. De regering benadrukt dat Von Klebelsberg verantwoordelijk was voor de sterke uitbreiding van openbaar onderwijs in die tijd. Maar daarbij wordt vergeten dat de man ook een van de architecten was van de antisemitische numerus clausus uit die jaren, met name de geniepige variant die in 1928 werd ingevoerd toen de open variant uit 1921 (de eerste in Europa) onder druk van de Volkerenbond moest worden ingetrokken. Op zijn minst een ambivalent man, dus.

- Op de financiële markten begint de onrust over de aantasting van de onafhankelijkheid van de Hongaarse Nationale Bank toe te nemen, met een verzwakking van de forint tot gevolg (sinds een paar dagen staat die weer boven de 290 voor de Euro). Er zijn de nodige geruchten dat minister van economische zaken en financiën Matolcsy, de architect van het “onorthodoxe beleid” van de afgelopen jaren, die positie krijgt. “De slechtst denkbare uitkomst,” aldus het commentaar van een financiële analist.

- De conservatieve econoom István Hamecz schreef in het conservatieve weekblad Heti Válasz dat het hoofdprobleem van de Hongaarse economie op het moment is dat investeringen uitblijven. De reden? Het onberekenbare economische beleid en de rechtsonzekerheid die het gevolg zijn van het regeringsbeleid van de afgelopen 2 ½ jaar.

- Omdat de regering geen overeenkomst met het IMF wenst te sluiten, betaalt Hongarije een ongeveer twee keer zo hoge rente op leningen. Dat kost het land, aldus berekeningen van website Portfolio zo’n 600 miljard forint (iets meer dan 2 miljard Euro) per jaar. Om dat een beetje in perspectief te plaatsen: dat is drie keer zo veel als de staatsinkomsten aan omzetbelasting van ondernemingen of 40% van de staatsinkomsten aan persoonlijke inkomstenbelasting of een kwart van de totale BTW inkomsten of een kwart van de totale uitgaven aan pensioenen.

Kiezersregistratie van de baan!

De zwaar bekritiseerde extra kiezersregistratie  is van de baan. Nadat een meerderheid van rechters van het Grondwettelijk Gerechtshof vrijdag had laten weten dat zo’n registratie in strijd is met de grondwet – ja, ook de nieuwe Fidesz grondwet – liet Fidesz fractievoorzitter Antal Rógan weten dat er dan helemaal geen aparte registratie komt. Het is, aldus de meeste commentatoren, de eerste serieuze politieke nederlaag voor de regering Orbán.

 László Solyom: kiezersregistratie ongrondwettelijk

Vanaf het begin was er van allerlei kanten felle kritiek op de plannen voor invoering van een aparte kiezersregistratie. Die was volstrekt onnodig – Hongarije heeft een prima werkend bevolkingsregister – maar werpt wel extra barrières op voor kiezers. Het was ook een publiek geheim dat dat ook precies de bedoeling was van de nieuwe regeling. In de media werden Fidesz politici geciteerd die verklaarden dat het de bedoeling was een drastische vermindering te bereiken van het aantal zwevende kiezers dat op het laatste moment beslist naar de stembus te gaan en dan veelal tegen de zittende regering stem. Ondanks maandenlange kritiek van vele kanten, onder meer van ex-president, ex-voorzitter van het Grondwettelijk Hof en gematigd conservatief László Solyom,  zette de regering Orbán het plan door en nam de regeling zelfs op in de nieuwe grondwet.

Dat gaf het Grondwettelijk Hof de gelegenheid een en ander te toetsen. Vorige week keurde het al de wijze af waarop de regeling in de grondwet werd gefrommeld en nu valt dus ook het inhoudelijk oordeel negatief uit. Opvallend is wel dat het blok van door Fidesz benoemde rechters het daar niet mee eens was, dit is het oordeel van de meerderheid van het Hof d.w.z die rechters die nog vóór 2010 zijn benoemd. Die ‘democratische’ meerderheid heeft dus een maximaal effect weten te bereiken met haar laatste gebaar van afkeuring (laatste, want twee van die rechters moeten de komende maanden aftreden en zullen worden vervangen door nieuwe Fidesz benoemingen waarmee het regeringsblok een solide meerderheid in het Hof heeft).

Als de registratie daadwerkelijk volledig van de baan is (je weet het met deze regering nooit, ze kunnen over twee maanden weer heel wat anders zeggen), is dat een behoorlijke opsteker voor de oppositie. Er zijn nog tal van andere wetten en regels die de eerlijkheid van de komende verkiezingen in mei 2014 ondergraven en er komen er wellicht nog nieuwe bij, maar elke tegenslag minder is er één. En bovendien is het een forse morele tegenslag voor de regering die steeds bij hoog en laag beweerde dat ze echt niet begreep waarom mensen zo boos waren en dat registratie juist beter was voor de democratie.

Verder de afgelopen week:

- De regering heeft de gas- en elektriciteitsprijzen met 10% verlaagd en bovendien aangekondigd dat ze dat komend jaar nog minstens eenmaal vaker zal doen. Veel consumenten zijn natuurlijk blij en dat is ook de bedoeling; de regering hoopt met dit soort populistische maatregelen sympathie te herwinnen. Maar de realiteit is helaas dat dit een onverantwoordelijke maatregel is. Ten eerste heeft Hongarije eigenlijk het geld niet voor dit soort cadeautjes en zal dus ofwel elders meer moeten bezuinigen of meer moeten lenen. Op de tweede plaats zullen de energiebedrijven op een of andere manier deze inkomstenderving moeten compenseren en de enige manier is interen op investeringen in het netwerk e.d. Ook dat betaalt (zij het wellicht pas over een paar jaar) de consument. Ten derde is het het volstrekt verkeerde signaal op het vlak van energieverbruik. Hongarije verspilt nog ongekend veel energie door te slechte of geen isolatie, te hoge temperaturen in woningen en gebouwen enz. Het subsidiëren van energieprijzen (want dat is wat er in feite gebeurt) stimuleert inefficiëntie, weten we ook uit decennia reëel bestaand socialisme. Echt iets doen voor de bevolking betekent het economisch beleid veranderen dat de huidige armoedeval veroorzaakt.  Maar dat zit er niet in. Tenslotte: de allerarmsten hebben waarschijnlijk heel weinig aan deze prijsverlaging, want zij hebben allang geen geld meer voor gasverwarming. Zij overleven de winter op sprokkelhout om één kamertje te stoken en wat te kokkerellen. En ’s avonds een enkel elektrisch peertje.
- Op 2 januari voerden een aantal oppositiepartijen een eerste discussie over samenwerking met het oog op de verkiezingen van 2014. Aanwezig waren o.a. de socialisten (MSZP), de DK van ex-premier Gyurcsány en natuurlijk Samen 2014 van Gordon Bajnai en de zijnen. De voornaamste afwezige was de Groene LMP. Op een recent congres besliste een nipte meerderheid van aanwezigen niet mee te doen en hun voorman András Schiffer verklaarde ook nu weer dat de partij (die nu op zijn best krap 5% van de kiezers achter zich heeft) in zijn eentje de verkiezingen zal winnen en Fidesz zal verslaan. Droom zacht.

- De onrust onder de studenten en scholieren zijn de afgelopen weken op een zacht pitje doorgegaan. In diverse steden zijn forumbijeenkomsten, discussies en korte protestacties gehouden. Volgende week beginnen de scholen en universiteiten weer echt, dus er volgt waarschijnlijk meer.